" سیرلر خزینه سی "

" خسرو و شیرین "-ین تورک دونیاسی نظامی جعفروف نظامی گنجوی " سیرلر خزینه سی "-ندن بیر نئچه ایل سونرا " خسرو و شیرین " داستان-پوئماسینی تاماملاییب آتابیگ محمد جهان پهلوانا هدیه گؤندرمیشدی. او حؤکمدارا کی، اثرین اوّلینده حاقیندا یازیردی: " دؤورون حاکیمی، اوُلو ملیک آتابیگ کی، دونیادان ظولمون ایزینی کسدی. ابوجعفر محمد کی، سخاوتی اوجوندان سولطان محمود کیمی خوراسانی توتاجاق " ( " خسرو و شیرین "-دن وئریلمیش بوتون نومونهلر پروفسور حمید محمدزادهنین فیلولوژی ترجومه سیندندیر). نظامی جاهان پهلوانین کیچیک قارداشی، " چیندن خراج رومدان جیزیه آلان " قیزیل آرسلانی دا تعریفلهمیشدی: " قاپیسینی دنیز کیمی هامییا آچار، خزر یوخسولوندان روم وارلیسینادک هئچ کس فضیلت دریاسیندان الیبوش قاییتماز " . آتابیگلرین " قلم تورکلری " نه گؤستردیکلری قایغینی شاعیر-موتفکّیر اونلارین معنوی بؤیوکلوگونون گؤستریجیسی سایمیشدی. گؤروندوگو کیمی، نظامینین دوشونجه (و یارادیجیلیق) اوسلوبونون ان موهوم علامتلریندن بیریدیر کی، ائله اثرینین اوّلیندهجه تورک حؤکمداری، تورکلرین تاثیری آلتیندا اولان جوغرافیا، ائلجه ده تورکون قلمینین گوجو باره ده آیدین تصوّور یارادیر. و عئینی زاماندا، مؤوضونون ایلک دفعه بؤیوک فارس شاعیری فردوسی طرفیندن اله آلیندیغینی قئید ائدیب اونا اؤز احتیرامینی بیلدیرمکله یاناشی، گؤستریر کی، او، داستاندان " عشق احوالاتی " نی اونا گؤره چیخارماق مجبوریتینده قالمیشدیر کی، " یاش آلتمیشا چاتمیشدی... آلتمیشدا عشقدن، سئوگیدن. البتّه، سؤز دئمک اونا فایدا وئرمزدی " . نظامینین فردوسییه اوستاد-شاگیرد موناسیبتی حودودوندان کنارا چیخمایان ظریف بیر یومورو دا وار: " او فارسدیللی

“ اسکندرنامه”نین تورک دونیاسی نظامی جعفروف " اسکندرنامه " ده تورکلوک آنلاییشینین عکسی او باخیمدان خوصوصی اؤنم کسب ائدیر کی، نظامی " خمسه " نین بو سون اثرینده بشریتین طالعیی ایله باغلی داها قلوبال پروبلملر قالدیرمیش، " سیرلر خزینهسی "-ندن باشلایاراق اونو ماراقلاندیران مؤو ضولارا محض همین پوئماسیندا داها گئنیش (عومومبشری!) میقیاسدا باخماغین کیفایت قدر موکمل تجروبهسینی وئرمیشدیر. گؤرکملی نظامیشوناس ی.ائ.برتِلسین فیکرینجه، قارشیسینا قویدوغو مؤحتشم مقصده چاتماق اوچون " نظامییه ائله قهرمان لازیم ایدی کی، اونون حاکیمیتی بوتون دونیایا یاییلسین، ائله قهرمان کی، یالنیز ایران طرفیندن یوخ، بوتون خالقلار طرفیندن قبول ائدیله بیلسین... آیدیندیر کی، بئله شراییطده نظامی هئچ ده اسکندرین تاریخی سیماسینی تام دقیقلیگی ایله جانلاندیرماغا جهد ائتمهیهجکدی. بونون اوچون نظامینین سرانجامیندا هم لازیمی ماتریال یوخ ایدی، هم ده بئله بیر اسکندر اونا هئچ ماراقلی گؤرونموردو. اودور کی شاعیر تام شوعورلو صورتده اسکندری اؤز دؤورونه گتیریب چیخاریر " . و قدیم دؤورون داهی یونان (مقدونیه) سرکرده-فاتحینه محض بو جور محرم یاناشماغین نتیجهسیدیر کی، نظامی اونو هئچ بیر تردّود ائتمهدن " روم پاپاقلی (تاجلی) " تورک آدلاندیریر. " اسکندرنامه "نین باش قهرمانینین " تورکلوگ "-ونون بیر علامتی ده اونون موختلیف دینلر ایچریسینده ایسلاما اوستونلوک وئرمهسیدیر کی، ی.ائ.برتلسین بو باره ده کی مولاحیظهلری ماراق دوغورمایا بیلمز: " شاعیرین مقصدی محدود ایسلام دینینین یئرینه، فلسفی اؤزول اوزرینده گئنیشلندیریلمیش ایسلامی قویماق و اونو دونیا دینینه چئویرمکدیر. نظامینین اسکندری دینداردیر، لاکین او، هئچ ده بوتون چتینلیکلری